Çin’in teknoloji ve inovasyon merkezi Shenzhen, geleneksel sıralama sistemlerine alternatif olarak geliştirdiği “İnsan Odaklı” yeni kentsel değerlendirme metodolojisini dünya kamuoyuna sundu.
Çin’in Shenzhen kenti, 10. Shenzhen-Hong Kong Mimarlık ve Şehircilik Bienali kapsamında, kentsel planlama ve yönetim süreçlerine yeni bir standart getirmeyi hedefleyen “Shenzhen Kentsel Endeks Gündemi”ni (UIS) tanıttı. Xinhua Haber Ajansı’na bağlı Liaowang Enstitüsü öncülüğünde hazırlanan rapor, kentin 45 yıllık hızlı büyüme sürecinden elde edilen verilerle oluşturuldu.
Proje, UN-Habitat (Birleşmiş Milletler İnsan Yerleşimleri Programı) ve Singapur Yaşanabilir Şehirler Merkezi gibi uluslararası kuruluşların entelektüel katkılarıyla şekillendirildi. Girişim, küresel kentleşme sorunlarına çözüm üretmek ve Shenzhen’in şehircilik deneyimini uluslararası arenaya taşımak amacıyla tasarlandı.
Geleneksel Sıralamalara “İnsan Odaklı” Alternatif
Tanıtılan UIS metodolojisi, şehirleri mevcut ekonomik performanslarına göre sıralayan geleneksel endekslerden ayrışıyor. Sistem, kentlerin “nasıl bir geleceğe ilerlediği” ve sürdürülebilir kalkınma hedeflerine ulaşma potansiyellerini merkeze alıyor.
Geliştirilen “6+19+50+X” kodlu gösterge sistemi şu bileşenlerden oluşuyor:
- 6 temel değer boyutu
- 19 ikincil alt boyut
- 50 somut performans göstergesi
- Gelecekteki değişkenler için esnek “X” alanı
Shenzhen Kentsel Planlama ve Arazi Kaynakları Araştırma Merkezi Direktörü Shan Liang, sistemin işleyişine dair şu değerlendirmede bulundu:
“UIS, şehirler için hazırlanmış üç parçalı bir navigasyon seti gibidir. Bu yapı, geçmişi değerlendirme, bugünü analiz etme ve geleceği planlama işlevlerini birleştirerek yöneticilere bütüncül bir yol haritası sunmaktadır.”
Küresel Güney İçin Yeni Bir Model
Uzmanlar, UIS’in özellikle Asya, Afrika ve Latin Amerika gibi hızlı kentleşme süreci yaşayan bölgeler için uygulanabilir bir “Doğu modeli” sunduğunu belirtiyor. Metodoloji, teorik çerçeveyi uygulanabilir politikalara dönüştürmek için örnek olay incelemeleri ve diyalog platformlarını içeriyor.
Uluslararası Takvim ve Yol Haritası
Daha önce 2025 Çin Deniz Ekonomisi Fuarı’nda ön gösterimi yapılan endeksin, uluslararası lansman takvimi de netleşti. UIS’in kapsamlı tanıtımının Mayıs 2026’da düzenlenecek BM Dünya Şehirler Forumu’nda yapılması planlanıyor. Endeksin ilk somut sonuçlarının ise Haziran 2026’daki Dünya Şehirler Zirvesi’nde açıklanması bekleniyor.
Çinli yetkililer, ülkenin APEC (Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği) yılı dönem başkanlığı fırsatını değerlendirerek, bu endeks aracılığıyla küresel şehir iş birliklerine entelektüel katkı sağlamayı hedefliyor.
