ABD Başkanı Donald Trump, Grönland’daki askeri nüfuzunu genişleten ve yeni tesisler kurulmasının önünü açan 10 sayfalık uzlaşma metnini onayladı. Salı günü kamuoyuna duyurulan belge, Washington’a herhangi bir toprak mülkiyeti kazandırmazken, Grönland yönetiminin ilk kez bağımsız bir uluslararası anlaşmaya doğrudan imza atmasıyla sonuçlandı.
Beyaz Saray lideri, ocak döneminde adanın tamamen devralınarak Amerikan toprağı statüsüne kavuşturulması hedefini savunmuştu. Bu süreçte Trump, mülkiyet şartına ilişkin şu ifadeleri kullanmıştı:
“Başarı için psikolojik olarak gerekli olanın bu olduğunu hissediyorum. Mülkiyet size sadece bir belge imzalamakla veya bir üsse sahip olmakla elde edemeyeceğiniz şeyler ve unsurlar sağlar”
Danimarkalı idareciler ise ABD liderinin “Avrupa ve Amerika Birleşik Devletleri için muazzam” olarak nitelendirdiği mutabakattan geri adım atmasını engellemek amacıyla mülkiyet konusundaki ayrımı vurgulamaktan çekindi.
Müzakerelerin Perde Arkası ve Stratejik Maliyet
Metnin hazırlanmasında rol alan diplomatik kaynaklar, aylarca yürütülen hassas görüşmelerin ardından taslağı Trump’a iletmek için doğru zamanı kolladıklarını aktardı. Belgenin Washington’ın bölgedeki yetkilerini artırmasına rağmen siyasi bir bedel yarattığı kaydedildi. Danimarka Uluslararası Çalışmalar Enstitüsü araştırmacısı Mikkel Runge Olesen, anlaşmayı şu sözlerle değerlendirdi:
“Nispeten sınırlı değişiklikler için ödenmesi son derece yüksek bir bedel”
Olesen, ortaya çıkan gerilimin Danimarka, Grönland ve Avrupa eksenindeki ilişkilere kalıcı zarar verdiğini belirtti. Washington yönetiminin bölgedeki askeri hakları 1951 anlaşmasına dayanırken, Başkan Yardımcısı JD Vance Mart 2025’te Pituffik Uzay Üssü ziyareti sırasında Çin ve Rusya’nın faaliyetlerine dikkat çekerek konuştu:
“Grönland’da kafamızı kara gömmüp görmezden gelemeyiz”
Özerklik Kazanımı ve NATO Güvencesi
Varılan uzlaşma Danimarka ve Grönland kanadında memnuniyetle karşılandı. Danimarka Parlamentosu Üyesi ve Grönland’ın bağımsızlık yanlısı sol partisinin mensubu Naaja Nathanielsen, adanın Danimarka ile birlikte ilk kez bağlayıcı bir metne doğrudan taraf olduğunu ifade etti:
“İlk kez masada gerçekten bir sandalyemiz oldu. Bu gurur duyduğumuz bir şey”
Nathanielsen, mevcut tablonun ilerleyen süreçte dış politika özerkliği adına emsal oluşturacağını kaydetti. Belgede, adanın bağımsızlığını ilan etme ihtimaline karşılık şu özel maddeye yer verildi:
“Grönland’ın bağımsız bir devlet olmak amacıyla kendi kaderini tayin etme hakkını kullanması durumunda, Danimarka Krallığı Hükümeti ve Grönland Hükümeti, bağımsız Grönland devletinin NATO’da kalmayı kabul etmesini birlikte sağlayacaktır”
