İran’da bir temyiz mahkemesi, zorunlu örtünme kuralını ihlal ederek internette canlı konser düzenleyen 29 yaşındaki şarkıcı Parastoo Ahmadi ile sekiz kişilik ekibine verilen 74’er kırbaç cezasını duruşma düzenlemeden onadı. Kararla birlikte sanıkların iki yıllık mesleki faaliyet yasağı ve yurt dışına çıkış engeli de kesinleşmiş oldu.
Kum kentinde bulunan ceza mahkemesi, Aralık 2024’te YouTube üzerinden kolsuz elbiseyle yayınlanan ve milyonlarca izlenmeye ulaşan performansın ardından soruşturma başlatmıştı. Yargı makamları, kadınların halka açık gösteri yapmasını kısıtlayan ve vücut hatlarını kapatan kıyafetleri zorunlu kılan yasalara dayanarak, Ahmadi ile orkestra ve yapım ekibini Haziran ayında “müstehcen ve uygunsuz materyal yayımlayarak kamu ahlakını zedelemek” gerekçesiyle mahkum etmişti.
Cuma günü temyiz başvurusunun reddedilmesinin ardından BBC’ye konuşan bir savunma avukatı, yargılamanın gidişatına ve yaptırımın ağırlığına dikkat çekti:
Bize göre konser vermek kesinlikle bir suç teşkil etmiyordu. Mahkeme, para cezası veya daha hafif yaptırımlar seçeneği bulunmasına rağmen bu suçlamalar için verilebilecek en ağır cezalardan birini uyguladı. Temyiz Mahkemesi duruşma yapma seçeneği olmasına rağmen bunu tercih etmedi ve kararı aynen onadı. Bu kararın verilmesindeki temel amacın, benzer olayların tekrarlanmasını önlemek ve gözdağı vermek olduğu anlaşılıyor.
Sanatçılar ve insan hakları örgütlerinden kınama
İlk derece mahkemesinin hükmü, İran kamuoyunda ve sosyal medya platformlarında sert eleştirilere yol açmıştı. Sürgünde yaşayan ünlü şarkıcı Googoosh, Instagram hesabından yaptığı paylaşımda şu ifadeleri kullandı:
Umarım bu karanlık günler sona erer, kadınlar nasıl yaşayacaklarını ve giyineceklerini seçme özgürlüğünü yeniden kazanır ve değerli vatanımızda sanatsal ifade bir kez daha yeşerir
Müzisyen Hüseyin Alizadeh ise Parastoo Ahmadi’nin yerine 70 kırbaç yemeye hazırım
diyerek karara tepkisini dile getirdi.
Uluslararası Af Örgütü tarafından yapılan değerlendirmede, Kırbaç cezasının zalimane, insanlık dışı ve aşağılayıcı bir cezalandırma olduğunu ve işkence ile diğer kötü muamelelerin mutlak yasağını ihlal ettiğini
vurgulandı.
Benzer bir ceza Ocak 2024’te de uygulanmış, başörtüsüz fotoğraf paylaşan Kürt kökenli aktivist Roya Heshmati 74 kırbaç cezasına çarptırılmıştı. Kürt hakları örgütü Hengaw’ın bildirdiğine göre Heshmati, Tahran’daki savcılıkta kadın bir personelin zorla başını örtmesinin ardından erkek bir görevli tarafından omzuna, sırtına, kalçasına ve bacaklarına kırbaçla vurulduğunu ifade etmişti.
Ülkede 2022 yılında 22 yaşındaki Mahsa Amini’nin ahlak polisi gözetiminde hayatını kaybetmesiyle başlayan protestolardan bu yana kadınlar kıyafet kurallarına karşı duruş sergilemeyi sürdürüyor. Düzenin Maslahatını Teşhis Konseyi Üyesi Golamali Haddad-Adel, ABD ve İsrail ile süren çatışma ortamı nedeniyle yetkililerin şu an için bu cepheye gerektiği kadar odaklanamadığını
belirtti.
