İstanbul Sanayi Odası tarafından açıklanan Türkiye İmalat PMI, eylül döneminde 47,9 değerine inerek sektör faaliyetlerindeki yavaşlamanın sürdüğüne işaret etti. Ağustos ayındaki 48,1 seviyesinden gerileyen endeks, Orta Doğu kaynaklı jeopolitik belirsizlikler ve zayıflayan talep ortamında imalat sanayisinin zorlu koşullarla karşı karşıya kaldığını ortaya koydu.
Yeni siparişlerdeki daralmanın ağustos ayına kıyasla belirginleştiği eylülde, uluslararası talepteki zayıflık ihracat siparişlerine de olumsuz yansıdı. Piyasadaki zorluklar ve talep düşüşü nedeniyle Türk imalatçıları üretim hacmini üst üste dördüncü ayda da azalttı.
Bölgesel çatışmaların yükselttiği petrol, taşımacılık ve ham madde giderleri imalatçıların maliyet baskısını tırmandırdı. Girdi maliyetleri enflasyonu ile birlikte nihai ürün fiyatları enflasyonu son dört ayın en tepe noktasına çıktı. Malzeme eksiklikleri ve deniz taşımacılığındaki aksamalar ise tedarikçilerin teslimat sürelerini uzatmaya devam etti.
Gıda sektörü üretim ve siparişte öne çıktı
İncelenen on sanayi kolundan dokuzunda üretim gerilerken, gıda ürünleri son yedi ayda ilk kez üretimini artıran tek sektör oldu. Kimyasal, plastik ve kauçuk alanında üretim yavaşlaması en belirgin düzeyde seyrederken, yeni sipariş artışı yakalayan tek alan yine gıda oldu. Yeni siparişlerdeki en sert daralma ise ağaç ve kâğıt ürünlerinde görüldü.
Dış talep cephesinde gıda ürünleri ile kara ve deniz taşıtları sektörleri yeni ihracat siparişlerini artırmayı başardı. İstihdam tarafında ise kara ve deniz taşıtları imalatçıları beş aydır personel artışını sürdürürken, elektrikli ve elektronik ürünlerde istihdam son üç ayda ikinci kez yükseldi. İstihdam kaybının en yoğun hissedildiği sektör ağaç ve kâğıt ürünleri oldu.
Satın alma faaliyetlerinde gıda sektörü öncülüğünde üç alanda genişleme görülürken, elektrikli ve elektronik ürünlerde teslimat süreleri bir yılı aşkın sürenin ardından ilk kez kısaldı. Girdi maliyeti artışının zirve yaptığı alan kara ve deniz taşıtları olurken, nihai satış fiyatlarının en çok ivme kazandığı alan ana metal sanayisi olarak kayıtlara geçti.
S&P Global Market Intelligence Ekonomi Direktörü Andrew Harker, Orta Doğu’daki savaş devam ederken, Türk imalatçıları eylül ayında da bu durumun etkilerini hissetmeye devam ettiğini belirtti. Harker şunları kaydetti:
Üçüncü çeyrek boyunca görünüm önemli bir değişim göstermedi ve jeopolitik koşullara ilişkin belirsizlik sektörde büyümeyi sınırlamayı sürdürdü. Bununla birlikte, PMI’ın üçüncü çeyrek ortalamasının ikinci çeyreğin hafif üzerinde olması toparlanmaya yönelik bazı temkinli sinyaller verdi.
