Osmanlı’nın ilk Müslüman kadın gazetecisi, Paris’te Jön Türklerle birlikte mücadele eden, Hilal-i Ahmer’in kurucuları arasında yer alan ve kadınların eğitim hakkı için ömrünü adayan Selma Rıza’nın hayatı kitap oldu. Tarihçi Sema Metin’in “Selma Rıza: Osmanlı’dan Cumhuriyet’e Kadın Hareketinin Öncü Sesi” isimli kitabı, raflardaki yerini aldı.
Tarihçi ve Sürdürülebilir Eşitlik ve Sosyal Araştırmalar Derneği (SEDER) Yönetim Kurulu Üyesi Sema Metin’in Ati Yayınları’ndan çıkan “Selma Rıza: Osmanlı’dan Cumhuriyet’e Kadın Hareketinin Öncü Sesi” kitabı raflardaki yerini aldı. Yazarın uzun yıllara dayanan titiz araştırmasının ürünü olan kitap, arşivlerde kalmış mektuplardan gazete yazılarına, romanlarından dönemin tanıklıklarına kadar geniş bir malzeme ile Selma Rıza’nın düşünce dünyasını yeniden inşa ediyor. Bir biyografi olmanın ötesine geçen eser, Osmanlı’dan Cumhuriyet’e uzanan kadın hareketinin entelektüel haritasını çıkarıyor.
“FEMİNİST PERSPEKTİF BUGÜNE DE IŞIK TUTUYOR”
Akademi dünyasında da takdir edilen çalışmaya ilişkin değerlendirme yapan Doç. Dr. Zeynep Banu Dalaman, esere feminist tarih perspektifinden yaklaşarak şu değerlendirmede bulundu:
“Sema Metin, bu çalışmada Osmanlı’dan Cumhuriyet’e uzanan süreçte kadın hareketinin öncü ama unutulmuş figürlerinden Selma Rıza’yı yeniden gün yüzüne çıkarıyor. Arşiv belgeleri, unutulmuş gazeteler ve mektuplar eşliğinde Selma Rıza’nın fikir dünyasını, özgürlük mücadelesini ve toplumsal dönüşümdeki yerini feminist bir perspektifle inceliyor. Akademik titizlik ile güçlü bir anlatımın buluştuğu bu eser, yalnızca tarihe değil, bugüne de ışık tutuyor.”
Okuyucuyla buluşan kitaba ilişkin Dr. Gökhan Ak ise “Selma Rıza’yı yalnızca bir tarihsel figür olarak değil, bir fikir öncüsü olarak da yeniden anlamamızı sağlayan kıymetli bir çalışma” ifadeleriyle değerlendirdi.
SELMA RIZA KİMDİR?
Osmanlı modernleşmesinin en çalkantılı dönemlerinde, kalemiyle, fikirleriyle ve cesaretiyle öne çıkan bir Selma Rıza, ilk Türk kadın gazeteci olmasının yanı sıra, Uhuvvet romanıyla edebiyatın öncülerinden biri oldu, Paris’te İttihat ve Terakki’nin tek kadın üyesi olarak da tarihe damga vurdu. Yazdığı romanıyla kadının toplumdaki yerini tartışmaya açtı; 1900’de Paris’te düzenlenen Uluslararası Kadın Kongresi’nde Osmanlı kadınını temsil etti; Hilal-i Ahmer Hanımlar Cemiyeti’nin kuruluşunda yer aldı ve yazılarıyla dönemin erkek egemen söylemlerine meydan okudu.
YAZAR HAKKINDA
Tarih öğretmeni ve Osmanlı Türkçesi çevirmeni Sema Metin, Türk Dili ve Edebiyatı, Tarih ve Sosyoloji eğitimi almıştır. II. Meşrutiyet dönemi üzerine yayımlanmış makale ve kitap çalışmaları bulunmaktadır. Akademik çalışmalarını sürdüren yazarın ilgisi, modernleşme dönemi, Osmanlı tarihi ve entelektüel hareketler üzerinde yoğunlaşmaktadır.
