Kentsel alanlarda enerji üretimi ile tarımı birleştiren agrivoltaik sistemler kapsamında yapılan araştırmalar, güneş panelleri altına kurulan safran parsellerinin rekolteyi ikiye katladığını gösterdi. Colorado Eyalet Üniversitesi’nin Denver’da yürüttüğü incelemeler, çatı tipi güneş enerjisi tesislerinin kentsel tarım yoluyla 5 yılda yaklaşık 61 bin dolar net gelir oluşturabileceğini ortaya koydu.
Colorado Eyalet Üniversitesi (CSU) bünyesinde çalışan bilim insanları, Denver’daki CSU Spur kampüsü zemininde yüzde 40 ışık geçirgenliğine sahip güneş panellerinin altına kurulan safran alanlarını analiz etti. İnceleme sonucunda, panellerin sağladığı gölgede gelişen bitkilerin doğrudan güneşe maruz kalan çatılara nazaran iki kat daha fazla çiçek açtığı ve iki misli kurutulmuş ürün sağladığı saptandı.
Çatılardaki süzek, mineral bakımından zayıf toprak şartlarının ve sert kentsel mikroklimaların safran tarımı açısından oldukça elverişli bir zemin oluşturduğu bildirildi.
Işık ve Panel Yüksekliği İçin İdeal Standartlar
CSU uzmanları Jennifer Bousselot ile Reece Bailey hazırladıkları raporda, güneş panellerinin gölgeleme seviyesinin doğru planlanması gerektiğine dikkat çekti. Bitkilerin yetiştirildiği yüzeyden 1,8 ila 2,4 metre yüksekliğe yerleştirilen ve gün ışığının yüzde 30 ila 40’ını süzen panel konfigürasyonlarının verimliliği korumak adına ideal olduğu belirtildi.
Doğu Fas bölgesinde 24 ay süren bir başka saha çalışmasında ise en yüksek mahsulün yüzde 30 gölgeleme ve yüzde 70 güneş ışığı alan parsellerde kaydedildiği aktarıldı. Ölçüm tekniklerindeki farklılıklar sebebiyle her iklim yapısı ve panel mimarisine uyarlanabilecek tek bir ışık standardı bulunmadığı ifade edildi.
5 Yılda 3 Milyon Liralık Gelir Potansiyeli
Modelin kentsel bütçeye katkısını hesaplayan Colorado araştırma grubu, 46 kilovat kapasiteli mevcut bir çatı paneli altyapısı ile 405 metrekarelik ekim sahasını baz alarak 5 yıllık mali planlama çıkardı. Safranın gram fiyatının 35 dolar, soğan tanesinin 25 sent ve üretilen elektriğin 5 yılda sağlayacağı 13 bin 470 dolarlık katkı hesaba katıldığında, 5 yıllık sürecin sonunda 61 bin dolar (yaklaşık 3 milyon lira) net getiri hesaplandı. İlk seneki harcamaların kazancın üzerinde kaldığı ve bu mali tablonun sıfırdan panel kurulum masraflarını kapsamadığı bildirildi.
Üretim sürecinde en kritik etkeni yoğun insan gücü oluşturuyor. Vermont Üniversitesi tarafından paylaşılan verilere göre, 1 gram kurutulmuş safran elde edebilmek için 159 ila 179 çiçeğin teker teker toplanıp kırmızı tepeciklerinin elle ayrılması gerekiyor. Ekim veya Kasım aylarında yapılan hasadın ana tarım periyodunun kapanışına denk gelmesi, yerel üreticilere dönemsel ek gelir kapısı aralıyor.
Çatı üzeri agrivoltaik projelerin, panellerin gölgeleme avantajıyla aşırı ısı stresini ve su sarfiyatını azalttığı kaydediliyor. Dikimden hasada kadar tüm aşamaların manuel iş gücüne dayanması sebebiyle, çatı safran üretim tesislerinde planlı bir yönetim modelinin işletilmesi gerektiği bildirildi.
